Yazdıklarımızın dayanağı

97 hakemli çalışma incelendi. Bacillus aşılaması (32 karşılaştırma) verimi ortalama %25,66 artırdı. Artışın en büyük kısmı bitkinin strese daha iyi dayanmasından, bir kısmı da besinin bitkiye daha kolay geçmesinden geldi.

Sınırı: Bitki türleri birlikte değerlendirildi; tahıllara ait ayrı bir ortalama verilmiyor.

Dünya genelinde 396 çalışma incelendi. Biyolojik tohum uygulaması, işlem görmemiş tohuma göre çimlenmeyi %7, fide çıkışını %91, bitki kütlesini %53, hastalık kontrolünü %55 ve verimi %21 artırdı.

Sınırı: Bacillus dışındaki biyolojik ajanları ve bütün bitki gruplarını da kapsıyor.

171 hakemli yayın birlikte değerlendirildi. Mikrobiyal gübreler verimi kurak iklimde ortalama %20,0, tropik iklimde %14,9, okyanus ikliminde %10,0, karasal iklimde %8,5 artırdı. Fosfor çözen ve azot bağlayan mikropların etkisi topraktaki fosfor düzeyiyle birlikte büyüdü.

Sınırı: Bütün mikrobiyal gübre türlerini birlikte ele alıyor; yalnız Bacillus'a ya da yalnız tahıla bakmıyor.

Sicilya'da iki tarlada B. licheniformis, B. megaterium ve bir başka Bacillus türünün karışımı tohuma, toprağa ve ikisine birden verildi. En iyi sonucu tohum + toprak birlikte verdi. Bir tarlada gübresiz aşılı parseller verimde gübreli parsellere yetişti; en yüksek protein (%17,85) aşılama ile mineral gübre birlikte verildiğinde görüldü.

Sınırı: Yazarlar karışımı kimyasal gübrenin yerine değil, ona destek olarak değerlendiriyor; etki tarlaya göre çok değişti.

Brezilya'da iki bölgede, beş sezon boyunca mısır tohumu B. megaterium ve B. subtilis ile kaplandı. B. megaterium tek başına dane verimini bir bölgede ortalama %22, diğerinde %6 artırdı. İki bakteri birlikte verildiğinde artış %24 ve %11 oldu; danedeki fosfor birikimi verimle birlikte yükseldi.

Sınırı: Parsellere önerilen dozda fosforlu gübre verildi, yani gübre azaltılmadı; etki toprağa göre çok değişti.

Bacillus ve Paenibacillus karışımı mısırda saksıda fosforu %28, azotu %16, potasyumu %20, demiri ve çinkoyu %11 artırdı. İki tarla denemesinde dane verimi %17, bin dane ağırlığı %12 yükseldi.

Sınırı: Pakistan'da yapıldı; karışımda Paenibacillus da var, yalnız Bacillus'un etkisi ayrılamıyor.

Makarnalık buğdayda iki sezon boyunca B. subtilis, B. paralicheniformis ve B. megaterium (yeni adıyla Priestia) karışımı denendi. Normal doz hektarda 250 kg azot iken, 130 kg azotla birlikte verilen karışım başak boyunu ve dane sayısını artırdı; aşılanmayan parsele göre hektarda 1,0 ton fazla verim alındı, dane kalitesi düşmedi.

Sınırı: Meksika'da tek bölgede yapıldı; sonuç sezona göre değişti.

Hafif tuzlu tarlada iki Bacillus türünün (B. subtilis ve B. velezensis) karışımı buğdayda hastalığı %79,8 azalttı; başak başına dane sayısı ve verim arttı. Kök çevresinde Fusarium gibi zararlı mantarlar azaldı, faydalı mikoriza mantarları çoğaldı.

Sınırı: Çin'de tek tarlada ve tek sezonda yapıldı.

Polonya'da 2017–2019'da kışlık buğdayda NPK gübresinin yanına B. megaterium, B. subtilis ve P. azotofixans içeren preparatlar eklendi. Üçü birlikte verildiğinde dane verimi yalnız NPK'ya göre %19,6 arttı; topraktaki nitrat, amonyum ve fosfor da en yüksek bu uygulamada çıktı. Yaprak yeşilliği ile dane proteini arasında güçlü ilişki bulundu.

Sınırı: NPK azaltılmadı, tam dozun üzerine eklendi; tek bölgede yapıldı.

Ekimden önce bir kez, tohum ıslatma ya da toprağa püskürtme ile Bacillus verildi. Tarlada başak başına dane sayısı ile danedeki azot, potasyum ve demir belirgin şekilde arttı; demir özellikle danenin içinde birikti.

Sınırı: Tek çeşit ve tek suş; demir artışının yüzdesi özette verilmiyor.

Ekmeklik buğday tohumuna üç ticari mikrobiyal gübre uygulandı (birinde B. megaterium var). Hepsi sapa kalkma ve başaklanmada büyümeyi ve azot birikimini artırdı. Dane verimindeki artış küçük kaldı (%1–4). Unda iki kaliteli glüten alt birimi arttı; kök çevresinde mikrobiyal kütle ve enzim aktivitesi yükseldi.

Sınırı: Ürünler karışım (mikoriza mantarı ve başka bakterilerle); B. megaterium'un tek başına etkisi ayrılamıyor.

Tarlada sulama sayısı dörtten üçe ve ikiye düşürüldü. ACC deaminaz üreten B. amyloliquefaciens biyokömürle birlikte verildiğinde dane verimi 3 sulamada %36, 2 sulamada %77 arttı.

Sınırı: En büyük artış biyokömürle birlikte görüldü; bakteri tek başına bazı ölçümleri değiştirmedi.

Erzurum'da yazlık buğday ve arpa tohumu B. megaterium, B. licheniformis ve diğer Bacillus suşlarıyla kaplandı; sera ve iki yıllık tarla denemeleri yapıldı. Tarlada tek suş buğday verimini %17,4–25,2, suş karışımı %31,4 artırdı (azotlu gübrenin sağladığı artış %25,6–40,4). Arpada tek suşla %4,2–14,4, karışımla %16,8 artış görüldü.

Sınırı: Kurak bölge toprağında ve 2007–2008'de yapıldı; etki suşa ve bitkiye göre değişti.

Erzurum'da 2001–2002'de azot bağlayan iki Bacillus suşu ile fosfor çözen bir Bacillus suşu tarlada denendi. Tek bakteri arpa verimini %5,5–11,0, ikili ve üçlü karışım %7,7–12,7 artırdı; NP gübresinin sağladığı artış ise %20,7–25,9 oldu.

Sınırı: Bakterinin etkisi kimyasal NP gübresinin altında kaldı; sonuç yıla ve suşa göre değişti.

Erzurum'da 1999–2000'de üç azot dozunda tarla denemesi. Bacillus OSU-142 buğdayda başak başına dane sayısını artırdı, ama dane verimi ve protein üzerinde anlamlı bir etki göstermedi. Aynı denemede başka bir bakteri (Azospirillum) buğdayda verimi %14,7, proteini %4,1 artırdı.

Sınırı: Tek Bacillus suşu; bu sonuç her Bacillus'un her tarlada dane kalitesini artırmadığını gösteriyor.

Çeltiğe azotlu gübrenin %50, %75 ve %100'ü verildi. Azotun %75'i ile birlikte Bacillus siamensis ve B. megaterium (yeni adıyla Priestia) verilen bitkilerde dane verimi, aynı dozda aşılanmayanlara göre %39,5, salkım başına dane %30,7 arttı. İki bakteri de oksin üretti ve azot bağladı.

Sınırı: Sera denemesi; tarlada denenmedi.

Kireçli toprakta buğdayın fosfor ihtiyacı kaya fosfatından karşılandı ve yanına B. megaterium eklendi. Bakteri dane ve sap verimini, danedeki fosforu ve topraktaki enzim aktivitesini artırdı; topraktaki zor çözünen fosfor azaldı.

Sınırı: Sera denemesi; kimyasal gübre yerine kaya fosfatı kullanıldı, yüzdeler özette verilmiyor.

Mısıra önerilen azotlu gübrenin yalnızca üçte biri verildi. İzotop yöntemiyle ölçüldüğünde B. pumilus, bitkinin üst aksamındaki azotun %25,5–30,5'ini havadan bağlayarak karşıladı; koçan verimi %30,9'a kadar arttı.

Sınırı: Sera denemesi; tarla koşullarında doğrulanmadı.

Tuza dayanıklı bir B. amyloliquefaciens suşu, yüksek tuz stresinde çeltiğin büyümesini ve tuza dayanımını artırdı; stresle ilgili en az 14 genin çalışmasını etkiledi ve kök çevresindeki mikrop topluluğunu değiştirdi.

Sınırı: Su kültürü ve sera denemesi; dane verimi ölçülmedi.

B. megaterium, B. subtilis ve B. licheniformis dahil 9 bakteri buğdayda denendi. Hepsi IAA (oksin) üretti; 6'sı azot bağladı, 4'ü fosfor çözdü. Buğdayda sürgün ağırlığı %16,2–53,8, yaprak alanı %6,0–47,0, bitki boyu %2,2–24,6 arttı.

Sınırı: Seradaki saksı denemesi; dane verimi ölçülmedi.

Arpa tohumu dört Bacillus suşuyla aşılandı. Kök ağırlığı %8,9–16,7, sürgün ağırlığı %28,6–34,7, toplam bitki kütlesi %20,3–25,7 arttı. İki suş topraktaki alınabilir fosforu belirgin şekilde yükseltti; topraktaki bakteri, mantar ve fosfor çözen bakteri sayısı da arttı.

Sınırı: Kontrollü saksı koşullarında, fide döneminde yapıldı; tarla verimi ölçülmedi.

B. subtilis, Fusarium'un yol açtığı buğday kök boğazı çürüklüğünü %81,5 baskıladı; kök yaş ağırlığı %11,4 arttı. Bakteri IAA ve siderofor üretti, fosfor çözdü ve buğdayın savunma enzimlerini harekete geçirdi.

Sınırı: Fide düzeyinde yapıldı, tarla verisi yok; tek suş.

Çeltik fidesine B. pumilus verildi. Spor hâlinde verilen bakteri ölçülen bütün kök ve fide özelliklerini artırdı; aktif (vejetatif) hücre ise kök sayısında belirgin etki yapmadı. Bakteri kök çevresinde çoğalarak kalıcı oldu.

Sınırı: Yalnız fide dönemi; tarla verimi ölçülmedi.

B. amyloliquefaciens, bitkinin kullanamadığı fitat fosforunu fitaz enzimiyle parçaladı ve fosforun kıt olduğu ortamda mısır fidesinin büyümesini artırdı. Fitaz geni kapatılan bakteri bu etkiyi göstermedi; yani etkinin kaynağı fitaz.

Sınırı: Fide düzeyinde laboratuvar deneyi; tarla verimi yok.

1998–2013 arasındaki bakteriyel gübre formülasyonlarını inceliyor: sıvı ve katı taşıyıcılar, tohum kaplama, raf ömrü ve nemin etkisi. Aşılamanın başarısını hem suşun etkinliğine hem de doğru uygulama teknolojisine bağlıyor.

Sınırı: Genel bir teknoloji derlemesi; Bacillus sporuna özel raf ömrü rakamı vermiyor.

Bacillus sporlarının, özellikle B. subtilis sporlarının neden çok uzun yaşadığını ve kuraklığa, sıcağa, kimyasallara neden dayanıklı olduğunu açıklayan temel derleme.

Sınırı: Tarım ya da gübre formülasyonu üzerine değil; sporun genel dayanıklılığını anlatıyor.